KONTRACEPCIONI EMERGJENT

- KE

Çka është? 

KE – Kontracepcioni Emergjent (të quajtura si pilulat e kontracepcionit emergjent) është një dozë speciale e hormoneve që parandalon shtatzënësinë atë pasi të keni pasur marrëdhënie seksuale të pambrojtura. Disa njerëz e quajnë “pilulat në mëngjes pas marrëdhënieve seksuale” por në fakt ka kohë të përdoren deri në 3 ditë (72 orë) pas marrëdhënieve seksuale të pambrojtura.

Si funksionon KE

Pilulat e kontracepcionit emergjent funksionojnë sikurse edhe pilulat tjera kundër shtatzënësisë, vetëm se këto kanë një dozë më të madhe të hormoneve. Njëjtë sikur pilulat tjera edhe KE parandalon shtatzënësinë. Pilulat e KE nuk janë pilula për të shkaktuar abort.

Plan rezervë për juve

KE mund të ndihmoj të parandalojë shtatzënësinë nëse keni pasur marrëdhënie seksuale dhe:

-         Nuk keni përdorur asnjë kontraceptiv

-         Kondomi ka rrëshqitur apo është dëmtuar

-         Partneri juaj nuk është tërhequr me kohë

-         Keni harruar të përdorni më shumë se dy pilula kontraceptive të rregullta

-         Jeni vonuar më shumë se një javë për të marrur injeksionin me kontraceptiv

-         Keni pësuar marrëdhënie seksuale pa dëshirën tuaj dhe dyshoni se mund të mbeteni shtatzënë.

Si të merret KE

Është me rëndësi të merrni KE sa më parë që është e mundur pasi të keni pasur marrëdhënie seksuale të pambrojtura. Disa mënyra se si mund ta merrni:

-         Kontakto mjekun apo infermieren tuaj

-         Shkoni në qendrat shëndetësore (Qendrat e Mjekësisë Familjare), nuk keni nevojë të caktoni terminin e vizitës.

Edhe disa gjëra për të mbajtur mend:

-    U thuaj atyre në klinikë që keni nevojë për kontracepcion emergjent

-    Duhet të dish datën e menstruacioneve të fundit dhe datën që keni pasur marrëdhënie seksuale të pambrojtura.

-     Nuk keni nevojë për ekzaminime fizike për të marrë KE!

FAKT:

KE është më së shumti efektiv nëse e merrni brenda 24 orëve pas seksit të pambrojtur.

Çka të presim: Efektet më të shpeshta anësore

KE është shumë i sigurt. Efekti më i shpeshtë anësor është nauzea (ndjenja e vjelljes ), por ky efekt zgjatë vetëm një ditë. Disa efekte të përkohshme anësore janë:

-         Zbutja e gjinjëve

-         Ndryshimi i periudhave të menstruacioneve

-         Menstruacioni i ardhshëm mund të jetë me gjakderdhje më të mëdha apo më të vogla.

Si t’i shmangeni dhimbjes dhe ndjenjës së keqe në bark!

-         Kërkoje planin B, KE vetëm progestin. Shkakton më pak nauze se sa forma e kombinuar progestin/estrogjene.

-         Provo të hash ushqim, rreth 30 min para se të marrësh kontraceptivët.

-         Provo të marrësh Dramamine (bar që e parandalon vjelljen ( ose tugën), rreth dy orë para se të marrësh kontraceptivët). Këto barna të vënë në gjendje të përgjumur, mos vozitni mënjëherë pas marrjes së tyre.

Këshillë: Nëse vjellni brenda 2 orësh pasi të keni marrë kontraceptivët duhet të përsëritet doza.

Efektiviteti

Ekzistojnë dy lloje pilulash të KE:

1-     Pilulat e kombinuara që kanë përmbajtje të progesteronit dhe estrogjeneve

2-     Pilulat që përmbajnë vetëm progesteron, ndryshe të quajtura si PLANI B

KE është i sigurt dhe efektiv në redukimin e rrezikut për të mbetur shtatzënë. Pilulat që përmbajnë vetëm progestin (Plani B) janë më të reja dhe më efektive- ato redukojnë rrezikun e shtatzënësisë për 89 %. Pilulat e kombinuara estrogjene/progesteron redukojnë rrezikun në 75%

Përparësitë e përdorimit me kohë e KE 

KE i ofron gruas një plan të besueshëm dhe rezervë për parandalimin e shtatzënësisë. Disa nga arsyet pse femrat zgjedhin të përdorin KE:

-         Mund të parandalojnë shtatzënësinë deri në 3 ditë (72 orë) pas marrëdhënieve seksuale të pambrojtura

-         Nuk kanë efekte anësore afatgjate

-         Të sigurta për të gjitha femrat, madje edhe ato që nuk mund të përdorin estrogjene

-         Mund të mbahen afër vetes (të ruhen) për çdo rast

Çka duhet të dini

KE ka shumë pak mangësi! Por është me rëndësi të dini se:

-         KE është më pak efektiv se sa marrja e pilulave të rregullta, Depo ose kondomat

-         Nëse KE nuk funksionon dhe ju mbeteni shtatzënë, ekziston një rrezik se do të mbeteni shtatzënë jashtë mitrës

-         KE nuk ju mbron nga HIV-i apo infeksionet tjera me bartje seksuale

Tregoju shoqeve

KE është i sigurt dhe një metodë e besueshme për të parandaluar shtatzënësinë pas marrëdhënieve seksuale të pambrojtura. Poashtu është e vetmja mënyrë për të parandaluar shtatzënësinë pasi femra të jetë dhunuar. Por shumë femra ende nuk dijnë për KE. Kështu, shpërndaje fjalën dhe u trego edhe shoqeve tuaja.

FAKT: Çdo femër duhet të dijë për KE.

Si të përdoret KE

Shumica e institucioneve shëndetësore dhe farmacive kanë dy lloje të KE:

Pilulat vetëm progestin (emri i barit PLAN B) dhe ato të kombinuara me estrogjene dhe progesteron. Të dyja llojet kanë nga dy doza.

-         Merre dozën e para brenda 3 ditëve pas marrëdhënieve seksuale të pambrojtura (sa më parë aq më mirë)

-         Merr dozën e dytë saktësisht 12 orë pas dozës së parë

Nëse nuk të vijnë menstruacionet brenda 3 javësh, apo menstruacionet janë shumë të lehta, kontaktoni mjekun apo infermieren.

Mënyrë e re për përdoruesit e PLANIT B

Nëse jeni të brengosur se do të harroni të merrni dozën e dytë të PLANIT B, ju mund të kontaktoni me institucionet shëndetësore apo farmacinë për të marrur të dyja dozat në të njëjtën kohë. Ka mjaft dëshmi se marrja e dy dozave në të njëjtën kohë të PLANIT B është po aq efektive sa marrja e dozave ndaras pas 12 orëve.

Si të përdoren pilulat e rregullta kundër shtatzënësisë si pilula për KE

Mënyra më e lehtë për të marrur KE është përdorimi i pilulave të paketuara për atë qëllim në institucionet shëndetësore ose farmaci. Megjithatë, nëse nuk keni mundësi t’i merrni ato, atëherë ju mund të përdorni edhe pilulat e rregullta si formë e kontracepciont emergjent. Marrja e pilulave të rregullta për KE është po aq efektive sa edhe pilulat e veçanta për KE. Por shumica e femrave ndjejnë më shumë efekte anësore  (vjellje). Për të marrur pilulat e rregullta si kontraceptiv emergjent duhet së pari të kontaktoni me institucionin shëndetësor ose farmacinë.

Pyetjet më të shpeshta

Sa herë mund të përdor KE?

Ju mund të përdorni KE sa herë që keni nevojë. Do të jetë njëjtë efektiv pavarësisht sa herë përdoret. Por KE nuk është metodë e rregullt për të parandaluar shtatzënësinë. Nëse vëreni se keni nevojë të përdorni shumë shpesh KE, atëherë është mirë të flisni me infermieren apo mjekun tuaj. Së bashku me ta ju do të zgjedhni një metodë kundër shtatzënësisë që është më e mira për ju.

Kur mund të filloj të përdor metoda të rregullta kundër shtatzënësisë?  

Menjëherë! Ju mund të filloni të përdorni metoda të rregullta si Kondomat apo Depo që nga dita që keni filluar KE. Metodat tjera siç janë pilulat mund të fillohen nga dita e nesërme.

Nëse KE nuk funksionon dhe unë mbetem shtatzënë, a do të lëndohet fetusi fryti ?

Jo. Nuk ka asnjë dëshmi mjekësore që thotë se kjo mund të dëmtoj fetusin. KE nuk është pilulë për të shkaktuar abort. Nuk funksionon nëse jeni shtatzënë.

A ka ndonjë mënyrë për të ruajtur në shtëpi KE në rast se më nevojitet?

Po! Çdo femër duhet të ketë në shtëpi apo me vete KE, sa për t’iu gjetur kur i nevojitet. Ju mund të kërkoni nga instutucionet shëndetësore apo farmacia për të marrur një paketim me vete në shtëpi.

 Vërejtje: Mos i përdorni pilulat e rregullta për kontraception emergjent pa u konsultuar me mjekun apo infemieren sepse pilulat e rregullta janë në doza të ndryshme dhe mund të mos funksionojnë apo mund të jenë të tepërta dhe rrisin mundësinë e vjelljeve.

......................................................................................

>> Për të shkarkuar në PDF format shko në:

http://www.shendetiriprodhues.org/broshurat/KE.pdf