www.amfk.org      ...  ASSOCIATION OF FAMILY PHYSICIANS OF KOSOVA - ASOCIACIONI I MJEKĖVE FAMILJARĖ TĖ KOSOVĖS      www.amfk.org
PLANIFIKIMI FAMILJAR

DEPO PROVERA - INJEKSIONI

 

Ēka ėshtė?

Depo/injeksionet( injeksioni ) ėshtė emėr i shkurtėr pėr Depo Provera, qė merret 4 herė nė vit (ēdo 12 javė) pėr tė parandaluar shtatzėnėsinė (e padėshiruar). Pėr shkak se depo epet pėrmes injektimit shumė femra e quajnė “injeksion”. Depo pėrmban hormone qė normalisht gjenden nė trupin e femrės.

 

FAKT: Pėr mė shumė se 30 vite miliona femra nė gjithė botėn pėrdorin Depo Provera.

  

Si tė filloni me depo provera

Pėr tė pasur njė fillim pa brenga me Depo-n mėso disa gjėra pėr tė:

 

-         Injeksioni merret nė krah apo kofshė ēdo 12 javė. Pėr shumicėn e femrave injeksioni ėshtė i padhembshėm

-         Nėse e dini se nuk do mund tė merrni injeksionin nė terminin e caktuar, atėherė ju mund ta merrni atė 2 javė pėrpara (javėn e 10)

-         Nėse e merrni injeksionin gjatė 5 ditėve tė para tė ciklit menstrual do tė keni mbrojtje tė menjėhershme nga shtatzėnėsia. Nėse e merrni injeksionin nė ditėt tjera pėrveē 5 ditėve tė para, atėherė duhet tė pėrdorni edhe njė metodė shtesė pėr 7 ditė, p.sh. kondoma.

-         Injeksioni epet nga profesionistėt e trajnuar mjekėsor, mjek ose infermiere

 

MBANI MEND:

Injeksioni duhet tė merret me rregull ēdo 12 javė

 

Ēka presim:

Efektet mė tė shpeshta anėsore

Ju mund tė keni efekte anėsore gjatė pėrdorimit tė Depo-s. Zakonisht kėto efekte anėsore do tė zhduken 6-12 muajt e parė tė pėrdorimit, atėherė kur trupi juaj do adaptohet me tė.

 

Gjakderdhjet e parregullta

Gjatė 6-12 muajve tė parė tė pėrdorimit tė Depo-s, ju mund tė keni menstruacione mė tė gjata dhe mė tė rėnda se zakonisht, gjakderdhje mes ciklit apo mund tė mos keni gjakderdhje fare.

 

Ndryshimet nė cikėl

Pasi tė keni filluar tė pėrdorni Depo-n, ju do tė vėreni se menstruacionet vijnė gjithnjė e mė rrallė. Disa femra e pėlqejnė kėtė. Disa femra brengosen se nuk kanė menstruacione. Shumica e femrave ndihen mė mirė kur e dinė se ēfarė ndryshimesh do tė ndodhin.

-         Pas 6-12 muajsh: femrave iu mungon njė cikėl, apo nuk kanė menstruacione

-         Pas 1 apo mė shumė vitesh: 50% e femrave nuk kanė menstruacione

-         Pas 2 apo mė shumė vitesh: Shumica e femrave nuk do kenė menstruacione

-         Pas ndalimit tė pėrdorimit tė Depo-s: Disa femra fillojnė tė kenė menstruacione menjėherė. Disa femrave iu nevojitet 1 vit qė t’iu kthehen menstruacionet e rregullta.

 

Rritja e peshės

 Rreth 70% e femrave shtojnė rreth 1 kg peshė gjatė vitit tė parė tė pėrdorimit dhe rreth 2 kg pas vitit tė dytė tė pėrdorimit. Kjo ndodh pėr shkak se Depo e rritė ndjenjėn e urisė dhe poashtu mund tė ndjeheni mė tė lodhura. Ėshtė me rėndėsi tė pėrmendet poashtu se rreth 20% e femrave humbin peshė, ndėrsa 10% nuk kanė kurrfarė ndryshimi. Nėse jeni tė brengosura pėr rritjen e peshės me Depo, zgjedh ushqim tė shėndetshėm dhe bėj ushtrime rregullisht.

  

Efektet anėsore mė tė rralla

    Ndryshimi i disponimit

-         Lodhja

-         Kokėdhembja

-         Tharja e vagjinės

-         Rritja apo zvogėlimi i dėshirės pėr marrėdhėnie seksuale

-         Rėnia e flokėve

 

Pėr shkak se Depo ėshtė njė metodė afatgjate e parandalimit tė shtatzėnėsisė (njė injeksion nė 12 javė), efektet anėsore nuk mund tė largohen menjėherė. Zakonisht duhet tė prisni derisa tė kaloj efekti i injeksionit. Nėse ndjeheni se kėto efekte anėsore bėhen tė padurueshme duhet tė kontaktoni mjekun apo infermieren.

 

Ēka tė bėni nėse keni probleme

Depo ėshtė njė metodė mjaft e sigurt pėr tė parandaluar shtatzėnėsinė. Shumė rrallė femrat mund tė kenė reaksione negative nė tė, si:  

 

-         Gjakderdhje tė madhe nga vagjina

-         Kokė dhembje tė shpeshta dhe tė forta

-         Dhembje tė madhe nė bark

-         Hmbje tė disponimit

 

Nėse do tė keni ndonjėrėn nga kėto simptoma, kontakto mjekun apo infermieren!

 

Pėrparėsitė e pėrdorimit Depo-s

Pėr mė shumė se 30 vite, femrat nė gjithė botėn pėrdorin Depo-n pėr tė parandaluar shtatzėnėsinė. Disa nga arsyet pse femrat e pėrdorin Depo-n:

 

-         Shumė efektive (mė efektive se pilulat)

-         Afatgjate – vetėm 4 herė nė vit

-         Pas 6-12 muajsh, menstruacione mė tė lehta apo nuk ka fare menstruacione

-         S’ka pilula ēdo ditė

-         Intime (askush nuk mund tė vėrej)

-         Tė sigurta pėr femrat qė nuk guxojnė tė pėrdorin estrogjene (hormon qė ndodhet nė pilulat kontraceptive)

 

FAKT: Depo mund tė ofroj mbrojtje nga kanceri i murit tė mitrės dhe vezoreve.

 

Ēka duhet tė dini

Pėrderisa depo vazhdon tė bėhet njė zgjedhje e njohur pėr shumė femra, nuk ėshtė mė e mira pėr tė gjitha. Disa shpjegime mė poshtė iu bėjnė tė kuptoni pse Depo nuk ėshtė zgjidhje e mirė pėr disa femra:

-         Depo nuk mbron nga HIV-i apo infeksionet tjera me bartje seksuale. Ju duhet tė pėrdorni kondoma nėse keni nevojė pėr kėtė mbrojtje.

-         Duhet tė mbani mend tė shkoni ēdo 12 javė nė institucione shėndetėsore pėr tė marr injeksionin

-         Pėr shkak se Depo ėshtė njė metodė afatgjate, nuk duhet ta pėrdorni atė nėse doni tė mbesni shtatzėnė brenda 18 muajve tė ardhshėm.

-         Femrat me osteoporozė (densitet tė ulėt tė kockave) apo me kocka tė dobėta nuk duhet tė pėrdorin Depo.

  

Efektiviteti

Injeksioni ėshtė 99% i sigurt nėse pėrdoret nė mėnyrė korrekte. Nėse 1000 femra marrin injeksion brenda 1 viti, vetėm 3 prej tyre kanė mundėsi tė mbeten shtatzėnė. Nėse vonoheni tė merrni injeksionin pas terminėve tė caktuara, atėherė ėshtė mė pak efektiv.

 

 

MBAJ MEND: Tė pėrdorėsh injeksionin nė mėnyrė tė rregullt do tė thotė ju duhet tė merrni atė nė terminėt e caktuara (ēdo 12 javė)

Mos harroni pėr Kontracepsionin Emergjent. Nėse keni harruar tė merrni injeksionin dhe keni pasur marrėdhėnie seksuale tė pambrojtura ju mund tė pėrdorni kontracepsionin emergjent pėr tė parandaluar shtatzėnėsinė.

 

Shtatzėnėsia dhe Depo

Pasi tė kenė ndėrprerė pėrdorimin e Depo-s, disa femra kanė mundėsi tė mbesin shtatzėnė menjėherė. Por, disa femrave iu duhen 3-18 muaj kohė qė tė kenė mundėsi tė mbeten shtatzėnė. Nėse doni tė mbesni shtatzėnė brenda 18 muajve tė ardhshėm mos pėrdorni depo, pėrdorni ndonjė metodė tjetėr kontraceptive.

Nėse doni tė mbesni shtatzėnė menjėherė, fillo tė marrėsh acid folik - ėshtė gjėja mė e mirė qė mund tė bėsh pėr fėmiun tuaj tė ardhshėm.

  

FAKT: Shumė femra mund tė mbeten shtatzėnė gjatė vitit tė parė pasi tė kenė ndaluar pėrdorimin e Depos dhe nuk kanė pėrdorur ndonjė metodė tjetėr kontracepsioni.

 

Pyetjet mė tė shpeshta?

Ēka ndodhė nėse vonohem pėr tė marrė injeksionin?

Duhet tė shkoni tė merrni injeksionin sa mė parė qė ėshtė e mundur. Nėse vonoheni 1 javė e mė shumė jeni nė rrezik pėr tė mbetur shtatzėnė. Pėr tė mbrojtur veten nga kjo, duhet tė pėrdorni njė metodė shtesė kontraceptive, p.sh. kondoma pėr 2 javė.

 

Ēka nėse nuk me vjen njė cikėl?

Nėse e keni marr injeksionin me vonesė apo ka qenė injeksioni i parė, kontaktoni mjekun dhe bėni njė test pėr shtatzėnėsi. Nėse e keni marr injeksionin me kohė, pothuajse nuk ka gjasa pėr tė mbetur shtatzėnė.

Mbani mend:

Nėse jeni duke pėrdorur injeksione pėrafėrsisht q 1 vit, ėshtė normale qė mund tė mos vijnė menstruacionet.

A mund tė ndryshojė Depo disponimin?

Progesteroni, hormoni femėror qė gjendet nė “injeksion”, mund tė ndikoj nė disponimin e disa femrave.

 

Nėse pėrdor Depo, a do mė dobėsohen kockat?

Studimet kanė treguar se Depo zvogėlon densitetin e kockave. Pas ndėrprerjes sė pėrdorimit tė Depo-s, forca e kockave do tė kthehet pėrsėri. Tė gjitha femrat qė pėrdorin Depo-n pėr mė shumė se 18 muaj duhet tė fillojnė tė bėjnė ushtrime fizike rregullisht, pėrveē kėsaj ato duhet tė marrin kalcium nė sasi tė mjaftueshme dhe tė ndalojnė pirjen e duhanit.

 

A ėshtė e dėmshme nėse mė ndėrpriten menstruacionet?

Jo! Nėse tė ndėrpriten menstruacionet pėr shkak tė pėrdorimit tė Depo-s nuk ėshtė e dėmshme pėr ju. Menstruacionet ndalojnė pėr shkak se vezoret (ovaret) kalojnė nė njė gjendje “pushimi” pėr shkak tė veprimit tė injeksionit. Pasi tė kenė kuptuar kėtė shumica e femrave ndjehen mė mirė, madje disave ju pėlqen kjo.

......................................................................................

>> Pėr tė shkarkuar nė PDF format shko nė:

http://www.shendetiriprodhues.org/broshurat/DEPO.pdf 

© 2003-2007, AMFK. All Rights Reserved ®  Powered by: dr.vali