DISPOZITIVI INTRAUTERIN (DIU)

– SPIRALJA

Çka është?

DIU (Spiralja) është një mjet i vogël plastik në formë të shkronjës T i cili futet në mitrën gjegjësisht anin e femrës për të parandaluar shtatzënësinë. Spiralet më të përdorshme janë ato që lirojnë bakër ose progestin, hormon që gjendet edhe në pilula.

FAKT: Spiralja është një nga metodat më të njohura në botë për të parandaluar shtatzënësinë.

Si të filloni me spiralen

Për të pasur një fillim të sigurt për përdorimin e spirales ju duhet të dini:

-         Profesionisti i trajnuar mjekësorë do të fus spiralen gjatë vizitës. Futja e spirales zgjat vetëm disa minuta dhe mund ta vendosni atë në çdo kohë gjatë ciklit menstrual.

-         Shtatë ditët e para pas futjes së spirales nuk duhet të keni marrëdhënie seksuale, as të fusni asgjë ne vaginën tuaj: tampona, gishta etj.

-         Pas muajve të parë bëje shprehi që të kontrollosh penjtë e spirales një herë në muaj apo pas secilit cikël

-         Nëse keni vendosur spiralen menjëherë në fillim të ciklit menstrual atëherë keni mbrojtje të menjëhershme kundër shtatzënësisë.

Nëse keni vendosur spiralen në periudha të tjera të ciklit, atëhere për 7 ditët e para duhet të perdorni edhe një metodë shtesë, p.sh. kondoma.

Këshilla para vendosjes së spirales:

Shumë femra ndjejnë disa dhimbje, ngjashëm me dhimbjet menstruale për pak kohë gjatë dhe pas futjes së spirales. Keni parasysh me sa vijon:

-         Merr aspirinë apo ibuprofen rreth një orë para vendosjes së spirales për të parandaluar dhimbjen

-         Gjatë futjes së spirales merr frymë thellë dhe ngadalë. Frymëmarrja e thellë dhe e ngadalshme ndihmon të jeni më të relaksuar

-         Pas futjes së spirales pushoni për një kohë në shtëpi derisa të ndjeheni më të relaksuara

-         Nëse ndjeni dhimbje pas futjes së spirales, tregoni mjekut apo infemieres gjatë kohës që gjendeni në ordinancë

Si të kontrolloni penjtë

Spiralja ka 2 penjë plastik të ngjitur. Këta penj tregojnë që spiralja është e vendosur mirë, dhe ata poashtu mundësojnë heqjen e spirales. Si të kontrollohen penjtë:

-         Rri në pozitë të ulur ashtu sikur rrini kur e vendosni tamponin

-         Fusni gishtat thellë në vaginë dhe gjeni penjtë

-         Nëse i prekni penjtë atëherë spiralja është në vend

-         Nëse penjtë duken të jenë më të gjatë apo më të shkurtër se sa që keni kontrolluar paraprakisht, apo, nuk i prekni dot, ose e prekni pjesën plastike të spirales, vizitoni mjekun sa më parë dhe përdorni një metodë tjetër shtesë të kontracepcionit.

Efektet anësore më të shpeshta

Kryesisht janë të njohura dy lloje të spiraleve, spiralja me bakër dhe spiralja me progestin. Efektet anësore varen nga lloji i spirales që ju zgjedhni.

Ndryshimet menstruale

Spiralja me bakër nuk ka hormone. Disa femra zgjedhin këtë lloj për shkak se nuk dëshirojnë të kenë efekte anësore hormonale, jo sikur ato me pilula dhe depo, apo dëshirojnë të kenë menstruacione të rregullta. Gjatë përdorimit të spirales me bakër, menstruacionet janë:

-         Të rregullta (vijnë çdo muaj)

-         Janë më të gjata dhe gjakderdhjet janë më të mëdha se zakonisht

Spiralja me progestin përmban hormonin progestin, i njëjti hormon sikur në pilula dhe depo. Disa femra zgjedhin këtë lloj spiraleje për shkak se dëshirojnë të kenë menstruacione më të lehta, apo me kohë menstruacionet rrallohen.

- Gjatë 3-6 muajve të parë gjakderdhjet mes ciklit dhe dhimbjet janë më të shpeshta

- 1 vit pas vendosjes së spirales, menstruacionet janë më të shkurtëra dhe më të padhimbshme.

- Pas vitit të parë, një në pesë gra nuk kanë menstruacione!

- Pas largimit të spirales, rregullohet cilkli menstrual.

Anët pozitive

Gjithnjë e më shumë femrat zgjedhin të përdorin spiralet sepse ato janë më të sigurta, më të lehta dhe më efektive. Disa nga arsyet pse femrat zgjedhin përdorimin e spirales si metodë kontracepcioni:

-    Shumë efektive, më efektive se sa pilulat

-    Afatgjate: 5 vite spiralja me progestin, 10 vite spiralja me bakër

-    E lehtë për t’u përdorur:

-    Mund të përdoret gjatë gjidhënijes

Efektet tjera anësore të spirles me progestin

Për shkak se spiralja me progestin liron hormone, disa femra mund të kenë efekte anësore si:

-         Humbje disponimi

-         Kokëdhimbje

-         Ndryshime në lëkurë

FAKT: Spiralja është një nga metodat më efektive dhe afatgjate që njihen sot!

Disa gjëra që duhet të dini për spiralen

Spiralja është zgjidhje e mirë për shumë femra, mirëpo:

-  Nuk mbron nga HIV-i apo infeksionet tjera me bartje seksuale

-  Për të vendosur spiralen nevojitet prezenca e mjekut

-  Futja e spirales mund të jetë e pakëndshme për disa femra

-  Duhet të mësoheni të kontrolloni spiralen çdo muaj

Çka nëse nëse keni komplikime

Komplikimet me spirale janë shumë të rralla. Komplikimi më serioz që mund të të ndodhë është infeksioni i mitrës. Shenjat e paralajmërimit të infeksioneve janë:

-  Dhimbje të madhe në bark

-  Dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale

-  Ethe apo temperaturë

-  Lëng me erë të keqe nga vagina

-  Gjakderdhje të mëdha nga vagina

Kontakto mjekun nëse ke ndonjëren nga këto shenja!

Heqja e spirales

Spiralet me progestin qëndrojnë deri 5 vite pas vendosjes ndërsa ato me bakër deri 10 vite. Spiralja mund të hiqet kurdo që dëshironi dhe kjo zgjatë vetëm disa minuta. Shumica e femrave thonë se heqja e spirales është më e lehtë se vendosja.

Shtatzënësia dhe spiralja

Pasi të keni hequr spiralen, mundësia për të mbetur shtatzënë kthehet menjëherë. Nëse edhe pas heqjes së spirales nuk dëshironi të mbeteni shtatzënë, përdorni ndonjë metodë tjetër për parandalim të shtatzënësisë. Nëse dëshironi të mbeteni shtatzënë, filloni të merrni acid folik - është gjëja më e mirë që mund të bësh për fëmiun tuaj të ardhshëm.

Pyetjet më të shpeshta

Efektiviteti

Spiralja është  99 % efektive nëse përdoret drejt. Nëse 100 femra e përdorin në mënyrë të drejtë gjatë një viti, vetëm një mund të mbetet shtatzënë.

Mbaj mend: Përdorimi i drejtë i spirales do të thotë kontrollimi i penjëve çdo muaj, një herë në muaj për t’u siguruar se spiralja është në vend të vet.

A do të kam ndjesi se e kam spiralen brenda?

Jo. Pasi spiralja të futet, nuk do ta ndjesh aspak. Në raste të rralla partneri mund të ndjejë penjtë gjatë marrëdhënieve seksuale, por kjo është shumë e rrallë dhe nuk e lëndon parnterin. Nëse mendoni se penjtë janë shumë të gjatë mund të kërkoni nga mjeku t’i shkurtoj ata.

A mund të bie spiralja vetvetiu nga vendi i vet?

Një numër shumë i vogël, vetëm rreth 3% të të gjitha spiraleve kanë mundësi të bien (rrëshqasin) nga vendi i tyre vetvetiu. Edhe pse mund të duket e frikshme, nuk të dhemb aspak. Rrëshqitja apo rënia mund të ndodhë gjatë javëve të para apo muajve të parë. Për këtë arsye është me rëndësi të kontrollohet spiralja çdo muaj. Nëse kjo ndodhë, kontakto me mjekun dhe përdor ndonjë metodë tjetër shtesë kontraceptive, p.sh. kondomat.

Çka nëse mbetem shtatzënë gjatë kohës që e kam spiralen?

Nëse mendon se keni mbetur shtatzënë, kontakto mjekun menjëherë. Shumica e shtazënësive ndodhin për shkak se spiralja ka rrëshqitur nga vendi i vet dhe nuk është vërejtur. Shumë rrallë shtatzënësia mund të ndodhë edhe kur spiralja është në vend të vet. Në këtë rast gjasat për abort dhe për shtatzënësi jashtë mitrës janë shumë të mëdha.

A mund të përdor tampone kur kam spiralen?

PO! Tamponet nuk e tërheqin spiralen dhe nuk e lëvizin. Ju mund t’i përdorni ato pa problem.

FAKT: Shumë femra mbesin shtatzënë brenda vitit pasi të kenë hequr spiralen.

A shkaktojnë spiralet sterilitet?

Jo! Spiralet nuk shkaktojnë sterilitet. Dikur është menduar se spiralet shkaktonin sterilitet, por shumë hulumtime anë e kënd botës kanë treguar se spiralet nuk shkaktojnë sterilitetin. Spiralet nuk ndikojnë që femrat të mos kenë fëmijë në të ardhmen.

A mund të vdesin femrat që kanë të vendosur sipralen nëse mbeten shtatzënë?

Asnjë grua nuk ka vdekur nga ky shkak.

A duhet të hiqet spiralja medoemos pas 2 vitesh?

Spiralet janë efektive pas vendosjes së tyre dhe efektiviteti rritet sa më gjatë të jenë të vendosura. Kjo varet sipas llojit të spirales, spiralet me progesteron zgjasin deri 5 vite ndërsa ato me bakër deri 10 vite.

A kanë infeksione më të shpeshta vaginale përdorueset e spiraleve?

Përdorueset e spiraleve kanë tendencë më të madhe që të kenë infeksione vaginale për shkak të iritimit të shkaktuar nga penjtë e spirales. Këto infeksione trajtohen shumë lehtë me antibiotik.

A ndjehen penjtë nga partneri gjatë aktit seksual?

Penjtë mund të ndjehen nga partneri nëse ata janë të gjatë, kjo mund të zgjidhet shumë lehtë duke i shkurtuar ata dhe nuk do të ndjehen më.

A kanë gjasa përdorueset e spirales kenë aborte?

Përdorueset e spiraleve kanë gjasa 2 herë më të mëdha për abort se sa jo përdorueset. Mjeku duhet të zhvendosë spiralen menjëherë pas konstatimit të shtatzënësisë, nëse spiralja hiqet, gjasat për abort zvogëlohen deri 30%.

A kanë gjasa përdorueset e spirales të kenë shtatzënësi ektopike?

Shtatzënësia ektopike (jashtë mitrës) ndodh më shpesh te femrat që përdorin spirale.

A mund të përdorin spirale femrat që nuk kanë lindur kurrë?

Femrat që nuk kanë lindur fëmijë mund të përdorin spiralen njëjtë sikur ato që kanë lindur. Sidoqoftë, gjasat për rrëshqitjen e spirales (daljen nga vendi) janë më të mëdha te ato që nuk kanë lindur fëmijë.

......................................................................................

>> Për të shkarkuar në PDF format shko në:

http://www.shendetiriprodhues.org/broshurat/DIU.pdf