10.

Gjatë moshës 1-3 vjeçare,

fëmija shquhet me zhvillim të hovshëm psiko-fizik, prandaj edhe kujdesi i prindërve dhe të tjerëve, gjatë kësaj periudhe kohore duhet të jetë maksimal.

 Nga mosha njëvjeçare, fëmija duhet të jetë në gjendje:

·  të qëndrojë i ulur pa u mbështetur askund;

·  të zvarritet me këmbë e duar dhe të tentojë të qëndrojë në këmbë;

·  t`i bëjë hapat e parë duke u ndihmuar;

·  të provojë t`i shqipton tingujt dhe fjalët e para  dhe t`u përgjigjet pyetjeve të thjeshta;

·  të kënaqet në lojë dhe të duartrokas;

·  t`i përsëritë zërat dhe gjestet për të tërhequr vëmendjen;

·  t`i kapë gjërat me gishtin e madh apo me një gisht tjetër;

·  të fillojë të mbajë sende si lugën e gotën dhe të tentojë që të ushqehet vetë.

 Nga mosha  dy vjeçare, fëmija duhet të jetë në gjendje:

·  të ecë, të ngrihet lart dhe të vrapojë;

·  të tregojë kah objektet ose fotografitë kur ato emërtohen (p.sh. hunda, sytë, etj.);

·  t`i thotë disa fjalë të lidhura (diku prej moshës 15 muajshe);

·  t`i kuptoj udhëzimet e thjeshta;

·  të shkarravisë nëse i jepni lapsin ose shkumësin;

·  të kënaqet me tregime dhe këngë të lehta;

·  t`i imiton sjelljet e tjerëve;

·  Të mësohet të përdor toaletin,

·  të fillojë të ushqehet vetë.

 Nga mosha trivjeçare, fëmija duhet të jetë në gjendje:

·  të ecë, të vrapojë, të zvarritet, të shqelmojë dhe të kërcejë me lehtësi;

·  të njeh dhe identifikon gjësendet e fotografitë deri në një masë;

·  të shqiptoj fjali prej dy apo tri fjalësh;

·  të shqiptojë emrin dhe vitet e tij;

·  të ushqejë veten,

·  të përdor vet toaletin.

 Zhvillimi i të folurit të fëmijës

Flisni fëmijës drejtë pa i imituar shprehjet e tij.

Lexoni me ritëm fëmijës suaj çdo ditë së paku një përrallë të thjeshtë.

 Të ushqyerit e fëmijës me moshë një deri në dyvjeçare

 §   vazhdoni ta ushqeni fëmijën me qumësht të gjirit aq shpesh sa ai t doj;

§   ushqejeni fëmijën me ushqim familjar tri herë në ditë në sasi adekuate 200 ml (sasia e 1 tasi të jogurtit) si:

-    pire patatesh me vaj + mish (viçi, pulë), vezë,  mëlçi,  peshk, etj.;

-    pite të përgatitur në shtëpi;

-    bukë me gjalp / margarin dhe peshk;

-    fasule me vaj dhe bukë;

-    perime të freskëta (karrota, speca të ëmbël, domate, etj);

-    supë të trashë perimesh apo çorbë me mish, djathë dhe yndyrë.        

§   Jepni dy messhujta në ditë si pemë të freskëta (fruta sezonale), qumësht lope, biskota, pite të përgatitur në shtëpi. 

Ushqimi i fëmijës me moshë mbi dyvjeçare

§   jepni shujta familjare tri herë në ditë në sasi adekuate 250 ml;

§   shujtat familjare duhet të jenë të llojllojshme;

§   shujta e fëmijës duhet të pasurohet me mish, vezë, peshk, djathë, gjalp, vaj ose margarinë;

§    jepni dy messhujta në ditë si pemë të freskëta (fruta sezonale), qumësht, biskota, pite të përgatitur në shtëpi.

Këshilla të tjera

·  gjeni kohë që çdo ditë të luani me fëmiiun tuaj;

·  mos e pengoni lojën e fëmijës;

·  mos i ofroni fëmiiut numër të madh të lodrave por herë pas here ia jepni dhe heqni ndonjë;

·  dashuria prindërore dhe loja nxit zhvillimin psiko-fizik të fëmiut;

·  nxitnie fëmiun tuaj të pavarësohet, të vetshërbehet, të veshmbathet, të vetushqehet, të pastron duart, fytyrën (mbaj higjienën personale) etj.;

·  sigurohuni që fëmiu të jetë i vaksinuar rregullisht;

·  mos injoro asnjë pyetje të fëmiut;

·  kur fëmiu ju pyet diçka përgjigjuni duke ia përshtatur përgjegjen moshës së fëmijës;

·  stimulone kurreshtjen e fëmiut;

·  nuk ka rregulla të arta për edukimin e fëmiut tuaj. Çdo fëmijë është i veçantë.

Si të kujdesemi për sigurinë e fëmiut?

·  gjeni një vendqëndrim të sigurt për fëmiun tuaj;

·  mos e leni kurrë fëmiun vetëm në shtëpi, park, shitore etj. qoftë edhe për vetëm pak minuta; 

Lodrat e preferuara:

Shkallët, katrorët dhe lodrat tjera, mjetet shtepiake, gotat dhe lugët, dubaku – ku vendoset foshnja, lodra me rrota, lodra që lëvizin apo rrotullohen, topi, loja me ujë, veglat me tinguj apo veglat muzikore, lodra që kombinohen dhe shkapërderdhen – puzzle.

Shenjat paralajmëruese të cilave duhet t’ i kushtohet kujdes

·  pa arsye shfaqet shqetësimi dhe qeshja;

·  shfaqen intervale të joprezencës;

·  egzistojnë lëvizje stereotipe;

·  temperatura e lartë trupore;

·  kap gjëra me joshkathtësi, ka dridhje të duarve;

·  okupohet me një aktivitet që përsëritet (luhatja, sjellja në rreth);

·  nuk flet ose flet dobët dhe nuk kupton kur ndokush i flet;

·  merr në thua, rrëzohet shpesh, është jo i shkathtë në aspektin motorik;

·  belbëzon;

·  tregon agresivitet të pamotivuar ndaj vetes dhe të tjerëve;

·  qarje e paarsyeshme;

·  fërkon ritmikisht regjionin gjenital;

Nëse fëmiu ka ndonjë nga këto shenja lajmërohu te mjeku.